Değerler Psikolojisi ve İnsan - Prof. Dr. Nevzat Tarhan - Beşinci Bölüm - Gayret

necaticetin | Per, 09/02/2017 - 16:29 | Makale
Psikolojik Hayat
540
Değerler Psikolojisi ve İnsan - Prof. Dr. Nevzat Tarhan
 
Beşinci Bölüm - Gayret
 
Ödül, Ceza ve Gayret
 
Bir insanın gayretini arttırmak, onun beynindeki ödül-ceza mekanizmasını harekete geçirmek demektir. Bu konuda pek çoğumuzun aşina olduğu bir havuç örneği vardır; atın önüne tarlayı sürmesi için havuç konulur ve at havucu yakalamak için koşar. Böylece tarla sürülür.
 
Ceza tehdidiyle yapılan eylemlerde zorunluluk söz konusu olduğu için, insanlar böyle işleri sevmez, sadece katlanırlar, Bu da kişiyi erken yıpratır ve sonuçta ortaya mutsuz insanlar  çıkar.
 
Cezayla harekece geçen toplumlarda ya da insanlarda çözülme ve dağılmalar çok çabuk gerçekleşir. Geriye yalnızca zorunlu itaatler kalır. Oysa bir motivasyon unsuru olarak ödül Imagemekanizmasını kullanmak, gönüllü gayreti doğurur. Image
 
Zoraki Gayret
 
İnsanı bir şey yapması ve bazı konularda harekete geçmesi için zorlamak, tıpkı olumsuz motivasyonda olduğu gibi şartlar değiştiğinde, kişinin geri çekilmesine sebep olur. Bu nedenle zorlama, baskı, tehdit, korkutma ve sindirmeyle motive etmekle; takdir, övgü ve onay sözleriyle gerçekleştirilen gayret arttırma teknikleri kişiye göre değişir.
 
İnsan mizacı, onay gördüğü konuda daha kolay motive olabilen bir yapıdadır. Kural ödülle motive etmektir, ancak istisnası olumsuz motivasyondur. Olumlu motivasyon insanın yaptığı işi sevmesine vesile olur. Bu da iş bitse bile kişinin çalışma gayretinin devam etmesini sağlar. Mesela çocuk eğitiminde iç ve dış disiplin vardır. Dış disiplin, öğretmen ve anne baba korkusuyla hareket etmektir. Oysa iç disiplin, çocuğun kendisini yönetmeyi öğrenmesini ve kendisini harekete geçirmesini sağlar.
 
Gayretkeş Kişilerin Özellikleri
 
Çalışkan, kolay harekete geçen ve tuttuğunu koparan insanlar üç grupta toplanır. Bunların ilki realist, ikincisi aktivİsİt, üçüncüsü ise organizatör kişilerdir.
 
Realist kişiler, harekete geçtikleri konuda sağlam adım atmayı önemserler. Çok düşünerek, alternatifleri değerlendirerek hareket ederler. Gerçekçi olmayı önemseyen realist kişiler diğer iki gruba göre biraz daha yavaştırlar. Fazla sağlamcıdırlar. Gerektiği zaman riske girmekte zorlanırlar. "Akıllı, dÜşünürken; deli, yedi tepeyi aşmış” sözü tam olarak onların bu özelliğini tarif eder.
 
Aktivist kişiler, risk almaktan çekinmezler. Çok kolay motive olurlar, fakat bu motivasyonlarını devam ettirme zorluğu yaşarlar. Bu özellikleriyle de kısa mesafe koşucularına benzerler. 
 
Organizatör kişiler ise zamanlama ve sıralamayı iyi kullanırlar. Bu, önceliklerini iyi belirlemelerinden ileri gelir. Bu kişiler, kimi, neyin gayretlendireceğini iyi bilirler. Bu karakterdeki insanlar, daha çok uzun soluklu işler yaparlar. Örneğin iyi bir maraton koşucusu olabilirler.
 
Gayreti Devam Ettirmenin Yolları
 
Bir insan herhangi bir konuda gayretlendikten sonra, yön tayin etmek ve onu bu yolda disipline etmek gerekir, Çünkü gayret bir enerjidir ve bu enerjinin ne tarafa yöneleceği önemlidir. Enerji bir güçtür ve güç doğru şekilde programlanırsa, geri bildirimi doğru olur ve gayret daha da artar.
 
Beynin ön bölgesinin yürütücü işlevleri vardır. Bu yürütücü işlevlerin en önemli özelliği amaç belirleme, plan yapma, planı uygulama ve bunu devam ettirmektir. Eğer insan yaptığı işin iyi sonuçlarını görürse ya da göreceğine karşı güçlü bif kanaati oluşursa bu onun motivasyonunu arttırır. Geribildirimin olumsuz olduğu durumlarda ise gayret azalır. Bu sebeple gayretin devam etmesinde ve doğru yere kanalize olmasında' olumlu sonuçların kişiye dönmesi çok önemlidir.
 
Beklentiler ve Gayret
 
İnsan, hedeflediği konuda yüksek beklentilere sahipse' bu beklenti onu harekete geçirir. Aym şekilde toplumun ve etrafındaki insanların beklentileri de kişiyi motive etmede önemlidir. Ancak bu noktada hedefve beklentilerin olması gerekir. Aksi takdirde olumsuz bir geribildirim olduğunda kişinin tüm gayreti azalır. Beklentilerin gerçekçi olması gayreti kalıcı kılar. Bu sebeple beklentileri realist düzey tutabilmek çok önemlidir.
 
KAYNAK: Değerler Psikolojisi ve İnsan - Nevzat Tarhan kitabından alıntı
 



Yazar :

Kategori :
Psikolojik Hayat
Okunma Sayısı
540

Makaleler Yorum ve İçerikler

Dikkat: Lütfen sorularınızı Buraya Tıklayarak sorunuz. Yorum alanındaki sorular dikkate alınmamaktadır

Yorum bulunamadı! Bu içeriğe henüz hiç yorum yapılmamıştır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz!