Değerler Psikolojisi ve İnsan - Prof. Dr. Nevzat Tarhan - Dördüncü Bölüm - Cesaret

necaticetin | Pzt, 30/01/2017 - 15:53 | Makale
Psikolojik Hayat
1,974
Değerler Psikolojisi ve İnsan - Nevzat Tarhan
 
dördüncü bölüm - cesaret
 
Cesareti Şekillendiren Unsurlar
 
Bir insanın yaşadığı olaylarda cesur ve atılgan davranmasını belirleyen ölçütlerden birisi, o kişinin hayatını ego odaklı mı yoksa toplum merkezli mi sürdürdüğü sorusunun cevabıdır. Zira bu tercihler kişinin motivasyonunu etkiler.
 
Bir annenin en büyük cesareti, çocuğunu korumakta toplanmıştır. Annenin çocuğunu korumak için sergilediği cesaret, kahramanlık derecesini bulur; bu, insanların kolay hayata geçirebilecekleri bir davranış değildir.
 
İnsanın emek verdiği konuda kaybetmeyi göze alacak kadar büyük bir cesaret göstermesi için, öncelikle yaşadığı durumu hayata tatbik etme ihtimaline bakması gerekir. Cesareti şekillendiren bir diğer unsur ise, zihinsel bakımdan üretken olmaktır. İnsan, cüretkâr olduğu konuya emek veriyor ve o konuda istikrarla devam ediyorsa, verimli sonuçlar alabilir.
 
Gereğinden Fazla Cesaret Saldırganlıktır
 
Bir insanın cesaret düzeyinin düşük olması nasıl korkaklık olarak tarif edilirse, gereğinden fazla atılgan olmak da insanı kontrolsüz olmaya sürükler ve onu adeta canavarlaştırır. Sosyal sınırları bilmeden, iyi kötü farkını dikkate almadan, neredeyse bir güç gösterisine dönüşen cesaret, insanı saldırganlaştıracağl için yalnızlığa iter. Cesaret gerektiren bir duruşun doğru değerlerle örülmemesi, insanı kötülük makinesine çevirebilir. Özellikle kişisel gelişim uzmanları uyguladıkları tekniklerle İnsanlara cesur olmayı aşılarken, bunun belli ilkeler doğrultusunda gerçekleşmesi gerektiğini muhakkak anlatmalıdırlar.
 
Ümit ve Cesaret
 
İnsanlarda iki türlü cesaret vardır. Bunlardan birincisi; ümidin tükendiği, karamsarlığın başgösterdiği anda sergilenen cesarettir. Böyle anlarda kişi kendini rahatlıkla tehlikeye atan Örneğin "Yaşamasam daha iyi” dedirtecek bir noktada bulunmak insanı intihar etme eylemine götürebilir. Çünkü intihar etme teşebbüsü büyük bir cesaret örneğidir. Bununla beraber karamsarlık, olayları mcnfl algılamaya sebep oldu. ğundan hayattan zevk almamayı doğurabilir.
 
Cesaretin diğer türü, ümit duygusunun yükseldiği anlarda ortaya çıkanıdır. Bu zamanlarda kişi, cesaretini doğru şekilde yönlendirebilir. Diğer yandan merak ve hayret duyguları cesareti arttırarak insanın yeni şeyler öğrenmesinde etkin olan duygulardır.
 
Ümidini kaybetmeyen insan, yeni tecrübeler yaşamak için girişimde bulunabilir. Yaptığı ufak tefek değişikliklerle hayatını renklendiren kimse, cesur adımlar atmanın kişiye kazandıracağı ümidi yaşar. Ümit duygusunun varlığı, insanı sabit fikirli olmaktan kurtaracağı için farklılıkları tartışmaya da hazır hale getirir. Tekdüzelikten hoşlanmayanlar, olayları değişik açılardan ele alabilirler. Bu insanların ezberlerini kolayca değiştirme yetenekleri de görünmez bir cesaretin ürünüdür.
 
İyimserlik ve Cesaret
 
"Öğrenilmiş İyimserlik” kitabının yazarı ve Pozitif Psikoloji'nin kurucusu Seligman'ın iyimserlik konusunda önemli deneyleri vardır. Bunlardan birkaçı düşünce ile davranış arasındaki ilişkinin önemini ortaya koyar. Birinci deney iki aşamalıdır. İlk safhada, köpeğe yüksek miktarda elektrik şoku verilir ve hayvanın şoktan kaçması engellenir. İkinci saf' hada, hayvana elektrik şoku verilir; ancak serbest bırakılır. Bu aşamada köpeğin elektrik şokundan kaçması beklendiği halde hayvanın kaçma ve kurtulma davranışı göstermediği gözlenit İlk aşamada elektrik şokunu denetleyemeyen ve kaçamap kabul etmiştir. Ancak deneylerden birinde ilginç bir olay yaşanır. Deney yerini su basar. Çaresizliği öğrenen hayvanlar sil baskınından sonra, korkunun etkisiyle kaçmaya başlar ve böylece yanlış öğrenmelerinden kurtulurlar.
Diğer deneyde, 24 köpek 3 gruba ayrılır: Kaçış grubu, boyunduruk grubu ve kontrol grubu. Kaçış grubundakilere, elektrik şoku almaları halinde, bir düğmeye basarak kaçmaları öğretilir. Boyunduruk grubundakiler, aynı dÜğmeye basarlar ancak kaçmanın imkânsızlığını 30 deneme ile öğrenmişlerdir. Kontrol grubuna ise hiçbir şey öğretilmez. Deneyin sonunda ödüllendirilmiş kaçış grubu ile ödüllendirilmemiş kontrol grubunun elektrik şokundan kaçmayı eşit biçimde başardıkları gözlenir. Ancak çaresizliği öğrenen grup, herhangi bir çözüm üretemez. Bu deney, iyimserliğini kaybetmemiş bir kişinin başkasından öğrenmese bile mutlaka çıkış yolu bulabileceği tezini güçlendirir ve psikiyatride "cognitive" devrim niteliğindedir. Zihin gücü ile kişinin davranışlarını ve hayatını değiştirebileceğini göstermiştir. Diğer yandan çaresizliği öğrenmek ve kurban olmayı kabul etmek, kişiyi bağımlılığa iter. Bağımlılık, eylemsizliğin ve özgüven eksikliğinin hem sonucu hem de sebebidir.
 
Tembellik, Cesaretin Düşmanıdır
 
Cesaretin olmadığı yerde "neme lazımcılık” düşüncesi vardır. Bu da insanı tembelliğe iter ve işlerini başkasına havale etmesine sebep olur. İnsamn herhangi bir konuda kendisini yeterli görmesi, o konuda atılım yapmasının önüne geçer. Risk alıp yenilenmektense, mevcut durumu korumakla yetinenlerin cesaretinden bahsetmek, gerçekçi değildir.
 
Cahil Neden Cesurdur?
 
Anadolu'da "Başkasının yumruğunu yemeyen, kendi yumtuğunu balyoz sanır” şeklinde yaygın bir söz vardır. Bu söz cahilin cesaretini anlatan bir gerçeğe işaret eder.
 
Bir kişi deneme-yanılma yoluyla bir şeyler öğrenmeye başladığında cesareti de azalır. Ancak o kimse yaşadıklarından ders alırsa, cesaretini doğru şekilde kullanmış olur.
 
Cesaretin Dozu
 
Bir insan, her türlü şartta cesaret sergileyebiliyorsa, bu onun girişimciliğini gösterir. Ancak burada üzerinde durulacak nokta, cesaretin dozunun ayarlanabilmesidir. Örneğin, anne baba, çocuğun kendi hakkını savunma becerisi geliştirebilmesi için, kendini tehlikelerden koruyacak kadar cüretkâr olmayı ona öğretmelidir. İnsanın korkusunu gideren durumlar, kişinin atılım yapmasına yardımcı olur. Örneğin, silahına fazlaca güvenen bir kimsenin cesareti artar. Fakat kişi, kaybedeceklerini düşünür ve karşısındakinin güçlü taraflarım görürse, girişimciliği kesintiye uğrar.
 
KAYNAK: Değerler Psikolojisi ve İnsan - Nevzat Tarhan kitabından alıntı
 



Yazar :

Kategori :
Psikolojik Hayat
Okunma Sayısı
1,974

Makaleler Yorum ve İçerikler